Ik ga op reis en neem mee. Iedereen kent dit spelletje wel. Ik moest eraan denken bij Beiruts Gulag Orkestar. Want wat neem je mee naar de Goelag, toch geen bestemming om naar uit te kijken. Krijg je überhaupt de tijd of gelegenheid wat spullen te pakken? En, mocht je dat hebben gedaan, mag je alles houden wanneer je het kamp wordt binnengeleid, je kop wordt kaalgeschoren en met een beetje pech je eerste pak slaag krijgt omdat je het in je hoofd hebt gehaald met een goed gevulde koffer te arriveren?
Zach Condon heeft vermoedelijk alleen gedacht “ik maak een reisplaat en mijn bestemming is”. Hij kiest voor Prenzlauer Berg, Brandenburg, Bratislava, Italië en eh, eh? Ik ken ze niet allemaal uit mijn hoofd dus ik ben af. Oh ja, Mount Wroclai had ik nog onthouden, al is dat een fictieve bestemming, want op geen landkaart te vinden, dus een beetje een instinker, maar wel een heerlijke instinker op dat prachtige debuut Gulag Orkestar. Vandaar dat ik die nog aan mijn onvolledige lijstje kon toevoegen.
Condon en zijn bandleden klinken op Gulag Orkestar ook echt als een zo’n straatorkestje dat wandelt door de straten van een Oost-Europese stad en voor je neus en oren verschijnt wanneer je op een terrasje zit. De muziek is uitbundig en tegelijkertijd melancholisch, alsof de last en het verdriet van het verleden moeten worden weggeblazen om ruimte te kunnen geven aan alle mooie herinneringen van hen die er niet meer zijn. Want blazen kunnen Condon en zijn kompanen, met trompet, Franse Hoorn en klarinet. Vooral die klarinet heeft de weemoed aan z’n kont hangen, en dat alles ondersteund door een accordeon die er ook wat van kan qua tranentrekken.
Om zich tegen zijn vader af te kunnen zetten, greep Zach Condon al vroeg naar genoemde trompet. Zijn pa, een fanatiek gitarist, had heel graag gezien dat zijn drie zoons ook gitaar gingen spelen. Helaas. Zach had niet zoveel met al die snaren, ook vanwege het vele studeren dat in het voortuitzicht werd gesteld. “Je moet drie uur per dag oefenen”, had zijn vader gezegd. Dat lang studeren voor elk instrument geldt, ging Zach aan voorbij. Hij vindt zichzelf dan ook geen geweldige trompettist, maar mooi en functioneel is het wel, mede dankzij zijn talent om goeie songs te kunnen schrijven.
Voor zijn debuut, Gulag Orkestar, had hij vele bestemmingen in zijn hoofd bij het componeren. Zach was al op jonge leeftijd, na schooluitval, naar Europa gereisd en deed daar verschillende invloeden op die pasten bij zijn liefde voor instrumentatie: “Van een rauwe gitaarklank gaan mijn hersenen in slaapstand. Ik heb sowieso niets met rockmuziek”. Het enige snaarinstrument dat je bij hem hoort is een ukelele, die in meerdere liedjes het ritme aangeeft.
Bij instinker Mount Wroclai denk ik aan Polen, want Google Maps leidt me naar Wroclaw, een van de grote steden van dat land. Maar die berg bestaat slechts in Zach Condons fantasie, en wat een geluk dat hij die fantasie met ons, met de wereld wilde delen, want wat is dat een fijne, meeslepende wals. Dat begin, met die accordeon: een-twee-drie, een-twee-drie. Ik kan totaal niet walsen – de enige stijldans die ik beheers is de pogo – maar je wilt meteen draaien en zwieren. Dan komt Zachs wat larmoyante zang, volgen de blazers en een ohohoh-koortje. Een droomliedje: een (voor mij) imaginaire dans op de flanken van een imaginaire berg. Een-twee-drie.
Waar kan ik heen, ik kan niet naar Duitsland. Wil niet naar Duitsland, daar zijn ze zo streng.” Waar we deze vakantie wel naar toe gaan? Naar Leeds, Belgrado, Havana en uiteindelijk weer naar huis. Een hele maand songtitels en bandnamen met de mooiste bestemmingen. “En de USSR….dat gaat me net te ver.”