African nightflight. Vlieg naar het zuiden over de Middellandse Zee en daarna dwars over het grootste continent. Dan eindig je met een krul boven Kaapstad en zie je tussen de roze vroegochtendse wolkjes die gekke platte berg verschijnen. De Tafelberg in sprookjeslicht. Alleen al dat is een brakke nacht waard.
Vanaf de zee of vanuit de stad is de Tafelberg vooral imposant. Het kan er spoken. Soms is de luchtdruk zo dat er een hele dunne wolkenlaag op die platte top ligt. Als een laken. Sommige witte wolken vallen er net overheen. De tafel is gedekt, zeggen ze dan in Kaapstad.
Het is geen wonder dat er zoveel liedjes over deze plek zijn gemaakt. Table Mountain van Miriam Makeba en de Skylarks is het mooiste. Het is eind jaren vijftig opgenomen, nog voordat de Zuid-Afrikaanse zangeres bekend werd met nummers als Mama Africa, Pata Pata en The Clicksong (Makeba zong in het Engels, Zulu en Xhosa). De Skylarks waren beïnvloed door doowop en close harmony uit die tijd: van de Andrew Sisters tot de Ink Spots. Onder leiding van Miriam Makeba werd dat vermengt met township-jive en mbube-zang. De stijl werd snel über-populair in Kaapstad en omstreken. Swingend en strijdvaardig tegelijk, maar ook melancholiek: dit is in het DNA van alle Zuid-Afrikaanse muziek gekropen.
Table Mountain is een idyllisch, toeristisch liedje, gemaakt in de tijd dat apartheid opeens geen abstract idee meer was. De ‘Nasionale Party’ was aan de macht en die maakte er beleid en wetten van. Gemengde wijken in Kaapstad werden doelwit van gedwongen verhuizingen. Voor zwarte en ‘coloured’ gemeenschappen werd het leven beperkt, gefragmenteerd en gevaarlijk. Het werd steeds erger.
Vaar vanuit Kaapstad naar het zuiden de oceaan op. De Tafelberg verdwijnt nooit uit zicht. Dan kom je na drie kwartier op Robbeneiland. Het lijkt een tropisch eiland onder een strakblauwe hemel. Maar schijn bedriegt, merk je als je onder de poort doorloopt. (Ons dien met trots, staat er cynisch op geschreven.) Dit is Auschwitz in de zon! Nabestaanden en overlevenden vertellen er anno 2026 huilend over de martelingen die politiek gevangenen – als Nelson Mandela en Walter Sisulu – destijds moesten doorstaan. De dwangarbeid, de rauwe vernederingen, psychologische spelletjes, eenzame opsluiting en keiharde lijfstraffen… allemaal in het zicht van de idyllisch platte berg.
In de luwte van de Tafelberg ligt het mondaine centrum van Kaapstad. Daar zitten witte flexwerkers aan de rand van het zwembad marketingformules in hun laptops te typen. Ze komen uit Europa. Hoe handig, lekker werken in de zon en zonder tijdsverschil. In de weekenden drinken ze uit kristallen glazen op de wijnplantages rond Stellenbosch. Ze worden bediend door zwarte mensen. Die ruimen ook hun rotzooi op, rijden hen rond in Übers, sjouwen hun koffers, poetsen hun wc’s. Daarna gaan die terug naar hun getto’s. Slavernij is allang afgeschaft, apartheid nog maar kort geleden. Maar op het oog lijkt er niks veranderd daar onder de Tafelberg.
Zuid-Afrika is een land om verliefd op te worden, maar het is liefde met een dikke zwarte rand.