Afgelopen zaterdag was het de dag van de bouw. Construction Time Again! Er wordt wat afgebouwd in de pop/rockmuziek. Van The House That Jack Built tot We Built This City van Jefferson Starship. Ook een echte bouwer is David Byrne van Talking Heads, de omschrijving over de opbouw van zijn songs leest zelfs als een bouwtekening: “In plaats van de traditionele couplet-refrein-structuur gebruikt hij de fysieke ruimte, repetitie en gelaagdheid als fundering.”
Interessant is ook de gedachte dat de songs van David Byrne zich aanpassen aan ‘het gebouw’ waarbinnen ze worden uitgevoerd: “Byrne ontwerpt songs op basis van de ruimte waarin ze klinken. De vroege songstructuren van Talking Heads waren kaal en direct, specifiek gemaakt voor de akoestiek van de punkclub CBGB. Later paste hij de structuren aan voor grote theaters en festivals, wat zorgde voor een meer open en gelaagd geluid.” (David Byrne – Hoe Muziek Werkt).
Maar we dwalen af. More songs about building….
Keuze Patrick Schellen: R.E.M. – Life And How To Live It (1985)
Twee levens, muurtje ertussen
15 jaar Ondergewaardeerde Liedjes. Ik weet dat ik het woord onrecht vaak en makkelijk gebruik. Maar hoe dit nummer 15 jaar lang genegeerd is, ontgaat me. Niet in battles, niet in blogs en zelfs niet in de R.E.M. Deep Dive. Het is voor mij toch een van mijn favoriete R.E.M. nummers. Helemaal met het verhaal wat Michael Stipe er in deze live versie bij vertelt. Of het fictief of waargebeurd is, ik heb geen idee. Sommige dingen moet je niet checken.
Ik vat het meer op als een metafoor. Het zou bijvoorbeeld heel goed over de geaardheid van Stipe kunnen gaan en in het openbaar nog in de kast zitten. Want ondanks alle hamers, timmermannen en muren die in het nummer voorbij komen, is het volgens mij vooral het hebben van een dubbelleven wat naar voren komt.
En natuurlijk, verschillende situaties zijn niet een-op-een vergelijkbaar en uitwisselbaar. Maar waar het nummer mij raakt is wel het leven van een dubbelleven. Vanwege mijn (toen nog niet gediagnosticeerde) autisme kon ik als kind best wel eens onaangepast zijn. Dit werd door leraren, familie en dergelijke lang niet altijd gewaardeerd. Dus ja, dan bouw je in je hoofd maar een muurtje. Aan de ene kant probeer je je in het openbaar zo sociaal wenselijk mogelijk te gedragen. Aan de andere kant van die muur kun je jezelf zijn, zolang anderen het maar niet zien. Maar goed, dat bewaar ik verder wel voor mijn eigen versie van het boek: ‘Life And How To Live It’.
Keuze Jeroen Mirck: Living Colour – Open Letter To A Landlord (1988)
Aversie tegen de vastgoedmaffia
Ik was negen jaar deelraadslid van een wijk in Amsterdam die door de grachtengordel als achterbuurt wordt gezien. En inderdaad, er was best wat mis. Veel armoede, veel criminaliteit en veel verouderde woonflats. Toch zijn veel mensen er gelukkig. Daarom is er terecht veel weerstand tegen wooncorporaties, bouwbedrijven en vastgoedmagnaten die oude flats willen slopen om er een yuppenbuurt van te maken. Huurprijzen schieten omhoog en arme bewoners worden langzaamaan de stad uit gepest. Een stadsbestuur moet waken voor een goede balans tussen ondernemerschap, stedelijke ontwikkeling en sociale woningbouw.
De gebiedsontwikkeling van mijn oude wijk in Amsterdam Nieuw-West komt tot leven in een aangrijpend nummer van de zwarte Amerikaanse rockband Living Colour. Op haar debuutalbum Vivid uit 1988 staat naast veel rockgeweld ook het fraai opgebouwde Open Letter To A Landlord, waarin zanger Corey Glover een lans breekt voor het voortbestaan van oude volksbuurten.
Now you can tear a building down
But you can’t erase a memory
These houses may look all run down
But they have a value you can’t see
Het mooie van deze vier regels is de intensiteit waarmee Glover zo overbrengt. Eerst zingt hij het als een soulklassieker, daarna bouwt gitarist Vernon Reid het nummer om tot een krachtige rocksong, die aan het einde nog even extra aanzwelt. Je voelt zijn aversie tegen de vastgoedmaffia, het grijpt je naar de keel. “I call this place my home, you call this place a slum.” Laten we in onze universele drang naar groter, groter, groter ook oog houden voor wat er ooit was. Een stad is meer dan een beleggingsobject.
Keuze Jan-Dick den Das: Indigo Girls – Hammer and Nail (1990)
De hamer oppakken
Indigo Girls zijn al een tijdje bezig om hun carrière op te bouwen, in 1985 werd het fundament gelegd en vanuit daar werd er verder gebouwd. En niet zonder succes in 1990 kregen ze een Grammy Award voor hun album Indigo Girls. Het was hun tweede album en op het derde album Nomad Indian Saints staat het nummer Hammer and Nail. Een vakkundig in mekaar gezet nummer wat gewoon lekker klinkt. Te veel denken, filosoferen daar word je niet altijd even gelukkig van lijkt de boodschap te zijn van het nummer. De hamer en spijker staan symbool voor het aanpakken van jezelf en het leven. Hoe bouw je het huis op dat het leven heet, welke stenen gebruik je en welke laat je liggen?
I look behind my ears for the greenAnd even my sweat smells cleanGlare off the white hurts my eyesI gotta get out of bed and get a hammer and a nailLearn how to use my hands, not just my headI think myself into jailNow I know a refuge never growsFrom a chin in a hand in a thoughtful poseGotta tend the earth if you want a rose
De dames zijn in staat om een in een kort mooi en pakkend liedje iets neer te zitten. Een liedje met inhoud dat staat een als een huis.
Keuze Joris van der Aart: Bertus Staigerpaip – Wij Zijn De Jongens Van Den Bouw (1992)
Laten we het de bouwvakkers zelf vragen
Toen ik het thema voor deze battle las, kwam er meteen één naam bij mij naar boven: Bertus Staigerpaip! Want welke muziek past er beter in een battle over de bouw, dan muziek van een band die zelf uit de bouw komt? Want dat is Bertus Staigerpaip. Mid jaren ’80 richtte Ruud Broeders de band op. Hij was een kraanmachinist, en bouwvakkers waren het thema van hun muziek. En daar waren ze nog verrassend succesvol mee.
Bijvoorbeeld met het nummer Wij Zijn De Jongens Van Den Bouw scoorden ze een bescheiden Top 40-hit. Ik zal het niet een muzikaal hoogtepunt noemen, maar ergens gaat het toch wel in je hoofd zitten. En alle clichés over bouwvakkers komen langs: van vroeg beginnen tot vrouwen nafluiten en natuurlijk veel bier zuipen. Ik zou geen dus passender nummer kunnen bedenken om de dag van de bouw te vieren.
Keuze Carlo Deuten: Skik – Rob & Nico, Wie Kent Ze Niet (1997)
Eigen huus en tuune
Afgelopen week is er volop geklust in huize Deuten. Ik heb niet twee linkerhanden maar sommige klusjes laat ik graag aan echte vakmensen over. Vakmanschap is meesterschap. Geen Help mijn man is klusser taferelen. Ook geen VTWonen: Weer verliefd op je huis over de vloer. En zeker geen Picobello BV.
De combinatie klussen en muziek zorgt ervoor dat Ping Pong Peggy van Vladimir Cosma spontaan in mijn hoofd wordt afgespeeld. Een inkopper! De tune van het legendarische Eigen Huis & Tuin. Nico, Rob en Myrna. Wie is er niet groot mee geworden? Anno 2026 komt Vladimir regelmatig voorbij in de vele funniest klusvideo’s die online staan. Ik heb mij daar ook weleens schuldig aan gemaakt met betrekking tot mijn dagelijkse social media posts. Maar er is een alternatief. Een eerbetoon aan het vakmanschap van Nico en Rob. Letterlijk een verborgen pareltje van Skik. Afkomstig van het album Niks Is Zoas’t Lek (1997). Na het laatste nummer Kabaal Aal is het even stil en dan beginnen de klusgeluiden.
Skik heeft eerder met dit bijltje gehakt. Op debuut Skik wordt de luisteraar aan het eind nog even getrakteerd op Mick & Keith. Een eerbetoon aan de heren Jagger & Richards. Voor Nick en Rob geen rock-‘n-roll gitaren en geen coole woorden. Een ‘simpel’, en voor die tijd hip, easy-tune muziekje in combinatie met een gortdroge tekst tovert bij elke klusbeurt weer een glimlach op mijn gezicht. In huize Deuten weet wij wel wat mooi is, ja. Klus geklaard. Ajetoo!
Keuze Ed van Nunen: Tom Waits – What’s He Building? (1999)
We have a right to know!
Op de Mule Variations plaat van Tom Waits uit 1999 staat een nummer dat ook heel goed bij de Battle van vorige week had gepast: een odd one out. What’s He Building? is totaal anders dan de andere nummers op de voor zijn doen vrij toegankelijke plaat. Er wordt niet gezongen; het is een gesproken nummer, op een nogal onheilspellende muzikale achtergrond, inclusief allerlei bouwgeluiden.
De verteller is een achterdochtige man die zijn excentrieke buurman dwangmatig in de gaten houdt, en zich afvraagt wat hij in godsnaam aan het bouwen is, en zich daarbij van alles in zijn hoofd haalt. Hij vertrouwt het niks! Het begint onschuldig met He has subscriptions to those magazines, he never waves when he goes by maar dat is genoeg voedingsbodem voor wantrouwen:
Now, what’s that sound from underneath the door?
He’s pounding nails into a hardwood floor
And I swear to God, I heard someone moaning low
And I keep seeing the blue light of a TV show
He has a router and a table saw
And you won’t believe what Mr. Sticha saw
There’s poison underneath the sink, of course
There’s also enough formaldehyde to choke a horse
What’s he building in there?
What the hell is he building in there?
Het laat mooi zien dat paranoia en achterdocht tot steeds absurdere roddels en insinuaties kunnen leiden:
He’s hiding something from the rest of us […]
He has no friends, but he gets a lot of mail
I’ll bet he spent a little time in jail
I heard he was up on the roof last night, signaling with a flashlight
And what’s that tune he’s always whistling?
Waarschijnlijk is er helemaal niks aan de hand met die buurman, maar de sterkste zin is de laatste: We have a right to know!. De achterdocht wordt bemoeizucht. De eenling is een gevaar geworden en het recht wordt in eigen hand genomen. Het nummer eindigt al fluitend, maar welk deuntje is dat toch?
Keuze Klaas Kloosterman: The Cinematic Orchestra – To Built A Home (2007)
Een continu terugkerend thema in songteksten is de belofte (man) een huis te bouwen (voor vrouw). Het begon allemaal met Heintje/ Ich Bau Dir Ein Schloß.
Ich bau dir ein Schloß,
wenn ich einst groß bin,
da kannst du dann froh
und glücklich sein.
Ach, het thema is zo oud als de wereld. Patrick Watson zingt in zijn samenwerking met The Cinematic Orchestra exact hetzelfde liedje als onze Hein.
There is a house built out of stone
Wooden floors, walls, and window sills
Tables and chairs worn by all of the dust
This is a place where I don’t feel alone
This is a place where I feel at home‘Cause, I built a home
For you
For me
En dan heb je ook nog die ene, die Graham Nash, wat zei die ook alweer over ons huis?
Keuze Johan Hol: Eels – The Deconstruction (2018)
De ultieme muzikale sloopkogel
Bij de bouw denken we al snel aan ronkende betonmixers, glimmende hijskranen en het fysieke zwoegen om iets uit de grond te stampen. Maar elke doorgewinterde bouwer weet dat er aan die constructie vaak iets heel anders voorafgaat: de deconstructie. Ruimte maken. Slopen wat niet meer werkt. Terug naar de basis.
Precies dat gevoel vangt Mark Oliver Everett (Eels) meesterlijk in het nummer The Deconstruction.
The reconstruction will begin
Only when there’s nothing left
But little pieces on the floor
Het nummer begint klein en breekbaar, alsof de eerste muren voorzichtig worden neergehaald. Maar gaandeweg bouwt het nummer zich op met grootse orkestrale arrangementen. Het is de muzikale vertaling van een bouwplaats: het begint met stof, puin en chaos, maar eindigt in een hernieuwd meesterwerk.
In de bouw – en in het leven (het nummer gaat natuurlijk niet letterlijk over de bouw) – kun je geen stevig huis neerzetten op een rotte fundering. Soms moet je durven afbreken. Dat vraagt moed, visie en keihard werken.
Over keihard werken gesproken: Eels kondigde deze week hun 16de album aan: Cookie Happened. Het eerste nummer Cap In Hand is nu al te beluisteren; het album zelf wordt half oktober verwacht.
Keuze Remco Smith: Sloper – I’m Gonna Getcha (2021)
Eerst slopen dan bouwen
Een beetje Rotterdammer kijkt eerst wat er gesloopt kan worden. Wat de Duitsers op 14 mei 1940 hebben gedaan, mag best nog eens dunnetjes over worden gedaan. Menig prachtig brutalistisch pand mag van de gemiddelde Rotterdammert tegen de vlakte. Kèn er weer wat nieuws voor in de plaats. Misschien moet Pompenburg er wel aan geloven, dat prachtige corporatiepand aan de rand van Hofplein, geroemd om de plattegronden van de appartementen en geliefd door de bewoners. Plaats maken voor wat megalomaans met een Engelse naam van 286 meter hoog. Als verlengstuk van de edele delen van de architect.
Rustig in en uit ademen, Remco, dit is slecht voor de bloeddruk. Dan het maar hebben over de muzikale Sloper, het COVID-ensemble rond drummers Cesar Zuiderwijk en Mario Goossens. Zo’n band met twee drummers bejegen ik normaal gesproken met enige scepsis, het kan snel verworden tot een ‘luister eens, ik kan ook een drumsolo’-project. Dat blijkt dik mee te vallen. Sloper heeft in 2021 Pulverise (ook al zo’n lekkere bouwterm: eerst slopen en wat je hebt verpulveren, met een beetje mazzel om nieuw beton mee te maken) doen uitkomen. Een plaat geïnspireerd door Amerikaanse rock, muziek om het gaspedaal diep bij in te drukken. Niet hemelschokkend, niet Snob 2000-vullend maar echt, wat luistert deze plaat van Sloper lekker weg. Check maar eens plaatopener I’m Gonna Getcha.
Keuze Erik Stam: Death Cab For Cutie: I Built You A Tower (a) (2026)
Voorkennis
Het kan bijna niet anders dan dat iemand van Death Cab For Cutie heeft connecties met Ondergewaardeerde Liedjes. De timing van het uitkomen van de plaat I Built You A Tower, iets meer dan twee weken voor deze bouwbattle kan toch geen toeval zijn? En om het nog iets meer obvious te maken staat op de plaat niet één maar zelfs twee keer een nummer met dezelfde naam. I Built You A Tower (a) en I Built You A Tower (b). De nummers lijken nauwelijks op elkaar. Alleen qua thematiek wellicht maar waar (b) een nogal rechtdoor rock nummer is heeft (a) veel meer dynamiek. Laten we zeggen, een beetje Johan, beetje Daryll Ann zo die richting en ik vind die versie daarom net iets leuker. DCFC timmert met deze nieuwe plaat in ieder geval stevig aan de weg, het nummer Punching Flowers komt regelmatig voorbij op Pinguïn Radio en het optreden in Tivoli van 29 september is uitverkocht. Het is goed dat ze de drie torens al hebben gebouwd.