Zestig jaar geleden. Het klinkt als een eeuwigheid, maar de zoete herinnering van alle mooie muziek uit dat jaar doet een veel kortere tijdspanne vermoeden. En wat was het een goed muziekjaar: Sloop John B van The Beach Boys, Ninetheenth Nervous Breakdown van de Stones, Nancy Sinatra met haar lopende laarzen, Sunny Afternoon van The Kinks en Eleanor Rigby van de Fab Four. En vergeet vooral niet The Life I Live van onze eigen Kjoe.
Om dat geweldige jaar te eren – zoals we eerder deden bij de topjaren 1975 en 1994 – verhalen onze bloggers over de vele parels uit dat jaar, ongeacht of ze dat jaar zelf daadwerkelijk hebben meegemaakt en veel van de muzikanten inmiddels zijn overleden of binnenkort gaan. Tja, niks aan te doen, het is gewoon genieten en tegelijk bijdragen aan de overlevering van een mooi stuk geschiedenis.
Keuze Freek Janssen: The Beatles – For No One
Een voorteken dat The Beatles zo veel meer waren dan een boyband
Ondanks mijn bouwjaar (1979) heb ik altijd een sterke hang naar de jaren zestig gehad: The Doors, Jimi Hendrix en The Beatles waren niet uit de cd-speler van mijn stereotoren te rammen. In 1966 waren The Doors en Jimi Hendrix nog niet doorgebroken. Voor The Beatles was het een sleuteljaar: een transitie tussen de boyband die ze begin jaren zestig waren en de legendarische vernieuwers die ze tot het eind van hun carrière zouden blijven.
Revolver uit 1966 is daarom een van de interessantste albums die The Beatles hebben afgeleverd. De band staat nog met één been in de Beatlemania-periode (luister maar naar I Want To Tell You), maar is tegelijkertijd al enorm aan het experimenteren met nieuwe opnametechnieken, instrumenten en genres. Luister maar eens naar Tomorrow Never Knows: dit is gewoon Chemical Brothers avant-la-lettre.
Here, There and Everywhere en For No One van het album Revolver zijn zoals ik The Beatles het liefst heb: spannend, verrassend, en ontzettend muzikaal. Op YouTube is een video te vinden waarop Paul McCartney voor het eerst For No One aan de rest van de band laat horen. Fenomenaal. Een knul van 22 (!) die dit uit zijn mouw schudt.
Brrrrrbrbrbrbrbrrbrbr. French horn. Brbrbrbrbrbr…
Dit was een van de voortekenen dat de band zo veel meer was dan een boyband.
Keuze Jeroen Mirck: John Coltrane – Ascension
De grootste revolutie van 1966
Bij het jaar 1966 denken we natuurlijk met name aan de vele revoluties in de popmuziek, met dank aan sleutelmomenten in de carrières van The Beatles, Bob Dylan, Beach Boys en Velvet Underground. Ook debuteerde Frank Zappa dat jaar. Toch wil ik graag stilstaan bij een doorbraak in een ander muziekgenre: de jazz. John Coltrane was al jarenlang op zoek naar vernieuwing (van cooljazz tot hardbop) en bracht begin 1966 met Ascension een album uit dat een sleutelplaat zou zijn richting de free jazz. Deze stroming was omstreden en wordt nog altijd door velen gehaat, maar het was tegelijk ook de ultieme zoektocht naar vrijheid – die helemaal paste bij de opkomende psychedelica in de popmuziek.
Als twintiger midden jaren negentig kwam ik per toeval in contact met de free jazz van Coltrane. Op de redactie van Nieuwe Revu kreeg ik als stagiair door muziekchef Wim Spijkers een verzamelaar van Coltranes latere werk in mijn handen gedrukt. Zelf kon hij er niks mee, dus mocht ik ‘m hebben. Vol verbijstering heb ik de ruim een half uur durende compositie Ascension zitten luisteren. Ik voelde weerstand, maar ook de onbedwingbare behoefte om het nummer opnieuw af te spelen. Keer op keer. Wat was dit? Zelden klonk muziek meer revolutionair. Ascension heeft mijn liefde voor Coltrane aangewakkerd. Natuurlijk maakte de man veel toegankelijker werk (Blue Train, A Love Supreme), maar Ascension heeft een speciale plek in mijn hart.
Keuze Leendert Douma: Tim Hardin – How Can We Hang On To A Dream
De droom is over
Sowieso is 1966 het jaar waarin het meest melancholische liedje over de liefde ooit is gemaakt: How Can We Hang On To A Dream. Ik hou het nooit droog bij dit fijnzinnig werkstukje. Wat een prachtige romantiek!
Voor hoe dat werkt moeten we vooruit naar het jaar 1987. Dan verschijnt de über-romantische film Zoeken Naar Eileen (die staat nog integraal op YouTube). Hoofdrolspeler Thom Hoffman ziet iemand die als twee druppels water lijkt op zijn overleden vriendin. Hij raakt geobsedeerd door de dubbelgangster. Zo probeert hij zijn verloren liefde opnieuw te vinden. De film begint en eindigt met Tim Hardins nummer en is gedrenkt in dezelfde melancholische sfeer. Jeweetwel, regenachtige straten en veelzeggende blikken. Het is allemaal erg mooi. (Tien jaar later zit het liedje ook in de film Fever Pitch – naar aanleiding van het boek van Nick Hornby over een heel ander soort liefde: die voor voetbalclub Arsenal.)
De droom is over. She’s walking away. Het liedje heeft me meermaals door de diepste dalen van liefdesverdriet geholpen. Ik ben de veel te vroeg overleden Tim Hardin (een overdosis in 1980, op 39-jarige leeftijd) nog steeds dankbaar.
Keuze Patrick Schellen: Herman’s Hermits / Graham Gouldman – No Milk Today
Wat een songschrijver!
1966 was een krankzinnig goed liedjesjaar. Toen ik de top 100 van het jaar erbij pakte, zag ik meteen waarom hier een battle over uitgevochten moet worden. Zoveel mooie liedjes! En ja, The Beatles liggen dan al snel voor de hand, dus die sloeg ik maar even over. Ik kwam uit bij No Milk Today. Net zo aanstekelijk. En net zo typisch Brits voor deze periode. Het nummer is geschreven door Graham Gouldman, die eveneens Bus Stop van The Hollies (ook 1966) schreef. Ook schreef hij For Your Love, dat in 1965 een hit werd voor The Yardbirds en was hij met 10CC onder andere verantwoordelijk voor de hits Dreadlock Holiday en I’m Not In Love.
Kortom, een hele grote songschrijver die echter bij lange na niet de verdiende erkenning heeft gekregen. Hij werd in 2014 wel opgenomen in de Songwriters Hall of Fame, maar wat betreft publieke bekendheid en grote tours is zijn status toch bescheiden gebleven. Om vooral Gouldman in de schijnwerper te zetten heb ik dan ook voor een liveversie gekozen. Hier vertelt hij ook de achtergrond van het liedje en hoe het eigenlijk zijn vader was die met het idee kwam. Jonge Graham was niet meteen overtuigd, maar met het liedje wat het heeft opgeleverd was het toch niet zo’n ‘crap’ idee.
Keuze Willem Kamps: Jay Jays – Baldheaded Woman
Wist ik veel
Ik werd acht en wilde ook wel een plaatje. Wij hadden sinds enkele jaren een draagbare pick-up in huis en mijn oudere broers hadden ook al singletjes, dus ja, nou was het mijn beurt. Het werd Baldheaded Woman van Jay Jays. Ik vond het liedje – al op z’n retour van uiteindelijk 13 weken Top 40 – zo leuk vanwege het einde, wanneer de drummer na een tempoversnelling uitgeput en zuchtend neervalt. Althans, in mijn herinnering was het de drummer. Ik kan er geen beelden meer van vinden. Ze zitten ergens in mijn achterhoofd, die zwartwit beelden van onze eerste televisie.
Jay Jays was wat overbleef van The Jumping Jewels. Die Haagse band had succes gehad als begeleidingsband van Johnny Lion, maar die stapte op. De Jewels waren de eerste Nederpopband ooit die een langspeelplaat uitbracht. Ook hadden zij succes in het buitenland, waaronder Japan, Maleisië en, echt waar, Peru (nummer #1 met een instrumentale cover van I Saw Her Standing There). Uiteraard had ik daar als achtjarige geen enkele weet van. En ook geen flauw idee waar het lied van Jay Jays over ging. Wist ik veel. Ook nog onvoldoende besef van de veel betere liedjes in datzelfde jaar.
Achteraf is het voor die tijd best wel een radicale tekst. Een kale vrouw die ervoor zorgt dat de zanger gemeen gedrag gaat vertonen, net als bij suiker in zijn koffie. En dat voor m’n achtste verjaardag. Ik, als luisteraar, werd er juist blij van. Ik zette het plaatje nog maar eens op en reed ondertussen met m’n Dinky Toys – andere verjaarscadeautjes – op m’n knietjes door de huiskamer, wachtend op de versnelling en die zucht. Wist ik veel. Ooho, aaaah.
Keuze Alex van der Heiden: Jefferson Airplane – Don’t Slip Away
Aandoenlijke oorwurm
In 1966 stijgt het vliegtuig van Jefferson Airplane voor de eerste keer op met het album Jefferson Airplane takes off. Het werd ten onrechte niet zo’n groot succes als hun tweede album, maar wat mij betreft was de toon gezet. Het was moeilijk een keuze te maken, omdat je iedere keer heen en weer wordt geslingerd tussen blues, rock, folk en ‘gewone pop uit die tijd’. Het leuke van dit eerste album is dat het veel liefdesthema’s aanraakt vanuit een jongvolwassen perspectief en dat maakt het zelfs wat aandoenlijk. Vandaar de keuze voor Don’t Slip Away, waar de eerste zanger Marty Balins kenmerkende stem goed tot zijn recht komt. Het nummer blijft ook goed hangen als een prettige oorwurm.
Keuze Quint Kik: Love – 7 And 7 Is
Profetisch
Absurd goede acts die er maar niet in slaagden de cultstatus te ontstijgen: vooral de sixties liggen er bezaaid mee. Onlangs blogde Annemarie voor de tweede keer over het even geniale als ondergewaardeerde Spirit, nieuwkomer Ed nam voor het eerst op dit platform het legendarische Moby Grape onder handen. Tragisch genoeg hielpen beide bands ook zichzelf te ontsporen.
Love past naadloos in dit rijtje: songschrijvers Arthur Lee en Bryan McLean waren bipolair en de multiculturele samenstelling zorgde ervoor dat de band in het middenwesten van Amerika niet welkom was. Onhandig genoeg tipte Lee ook nog eens de collega’s van de Doors aan labelbaas Jac Holzman, waarna Love kelderde op het prioriteitenlijstje van Elektra’s marketingafdeling.
Met het meesterwerk Forever Changes geldt 1967 eigenlijk als hún jaar. Dat album zou echter niet mogelijk geweest zijn zonder de single 7 And 7 Is van een jaar eerder. Een apocalyptische garagerocker, compleet met een authentieke geluidsopname van een exploderende atoombom. In creatief opzicht een brug tussen het naar de Byrds neigende debuut en het volstrekt unieke, maar in zijn tijd volkomen genegeerde Forever Changes. Haast profetisch, dat Love kort na het slaan van die brug ook zijn carrière opblies.
Keuze Ed van Nunen: The Magic Mushrooms – It’s A-Happening
Spradleweave!
Het is eind jaren 80, ik ben een jaar of 18, en zit samen met vrienden te blowen in een busje na een avond stappen. In het cassettedeck draait de originele Nuggets compilatie, uit 1972, met obscure 60s garagerock. Wij zitten vol in onze hippiefase: batik-shirts, kistjes, lang haar, Jimi, Doors en zo ongeveer elke maand Woodstock kijken. En heel veel blowen. Anachronistische tieners in de jaren 80. Het laatste nummer van de plaat is een maf psychedelisch nummer van The Magic Mushrooms: It’s A-Happening. We vinden het helemaal te gek en spacen er goed op. Er zit een break in en in de stilte roept iemand van de magische paddenstoelen iets, op de manier zoals Neil van The Young Ones, of Koos Koets, dat ook doet. Wat zegt-ie nou? Spradleweave?!? Wat is dat? Klinkt wel te gek. Is dat überhaupt Engels? We gaan onze band zo noemen! Hoe schrijf je dat?
Wonderlijk genoeg weten we het de dag erna nog en onze eerste band is dus Spradleweave. Veel lol mee gehad, met uiteraard nogal wat obscure sixties liedjes. Het heeft denk ik een jaar of 10, 15 geduurd voordat ik erachter kwam wat ze nou echt riepen: Spray the weeds! Het was helemaal geen Spradleweave, dat is inderdaad geen Engels. Het is ook wel wat logischer natuurlijk. En ik weet nu pas dat zephyr een mild briesje is, naar de Griekse god van de westenwind, Zephyros. Je bent nooit te oud om te leren:
Spray the weeds
A zephyr breeze
A mushroom hangs above the ground
Even kort over iets over het maffe liedje. It’s A-Happening is de eerste single van The Magic Mushrooms en haalde zelfs de 93ste plek in de Billboard top 100. Toen labelbaas Herb Alpert (de A in A&M Records) erachter kwam wat magic mushrooms eigenlijk zijn, haalde hij de single van de markt en dropte hij de band van z’n label.
Keuze Annemarie Broek: Peter & Gordon – Woman
Dankzij Paul McCartney
Peter Asher (1944) en Gordon Waller (1945 – 2009) leerden elkaar kennen op Westminster School, een vooraanstaande privéschool in het hart van Londen. Al snel ontdekten zij hun gezamenlijke passie voor muziek en vormden zij een populair duo dat bij vele gelegenheden optrad.
De zuster van Peter Asher, Jane, kreeg verkering met Paul McCartney, die ook wel wat zag in hun muzikale kwaliteiten. Hij bood hun een liedje aan dat nog niet door de Beatles was opgenomen: A World Without Love. Dat was de eerste in een lange rij hits voor het duo.
In 1966 bood Bernard Webb zijn liedje Woman aan; dit werd ook een succes. Later bleek ook dit weer een compositie van McCartney te zijn, waarmee hij had bewezen ook zonder het Beatles etiket goede muzikale prestaties te kunnen leveren. Peter & Gordon bleven optreden tot 1968 en toen was de muzikale koek op.
De solocarrière van Gordon Waller als zanger/acteur kwam niet erg van de grond. Peter Asher was aanvankelijk bij het Apple label in dienst als producer, maar zou zijn werkterrein verleggen naar Sony en werken met onder andere James Taylor, Linda Ronstadt, Carole King en Barbra Streisand.
In 2002 werd het duo Peter & Gordon weer tot leven gewekt en begonnen de heren aan een nieuwe serie zeer succesvolle optredens, die in 2009 abrupt eindigde met de dood van Waller.
Keuze Erik Stam: Simon & Garfunkel Scarborough Fair/Canticle
Laagjes
Natuurlijk is Scarborough Fair van Simon & Garfunkel geen ondergewaardeerd liedje. Het staat zelfs in onze grote neef, afgelopen editie op 1395. Toch wil ik erover bloggen. En dan gaat het eigenlijk over dat andere deel van de titel, Canticle. In veel versies, bijvoorbeeld tijdens het reünieconcert in New York maar ook in de versie in de Muppet Show, met een briljante miss Piggy wordt dit deel weggelaten. Waar Scarborough Fair gaat over een onbereikbare liefde is Canticle een anti-oorlogslied. Met een tekst die op zich nog lieflijk begint.
On the side of a deep forest green
Tracing a sparrow on snow-crested ground
Mooi plaatje toch? Ruisende bladeren, sneeuw bedekte grond. Toch kantelt de sfeer al snel, om te eindigen waar de boodschap over gaat.
Generals order their soldiers to kill
And to fight for a war they’ve long ago forgotten
De tekst volgt een andere melodie, is deels verstopt onder en op andere plekken verweven met het Scarborough Fair-deel van de tekst. Je moet even goed luisteren voor je het hoort, maar het maakt het nummer echt veel mooier. De tekst van Canticle is overigens deels gebaseerd op een eerder nummer van Paul Simon, The Side Of A Hill. Een aantal tekstregels komt terug maar dit nummer start met de beschrijving van het graf van een 7-jarige jongen. De tekst A soldier cleans and polishes a gun, dat in beide nummers voorkomt, wordt hier direct gelinkt aan de dood van de jongen. Om nog maar eens een extra laagje toe te voegen.
Keuze Remco Smith: Dusty Springfield – All I See is You
Tragiek
Tragiek, hartzeer, pijn, verdriet, het mag er voor mij gigantisch dik bovenop liggen. Zeker als die op zo’n prachtige manier worden bezongen als Dusty Springfield dat doet. Dusty, van wie bekend was dat zij haar teksten met regelmaat vergat. De mare gaat dat zij de teksten op de binnenkant van haar armen had geschreven, als spiekbriefje. Nauwelijks voor te stellen, zoveel tekst kan toch niet op een pols, zou je zeggen.
Daarbij: zoals Springfield zingt, lijkt het of de teksten rechtstreeks uit haar hart komen. Geen spiekbriefje nodig, zou je zeggen. De stem van Dusty is wars van gegoochel, recht op het doel af, met een laagje gruis die het verlangen, de tragiek in de teksten versterkt. Springfield kun je keer op keer beluisteren, zij verveelt niet, haar stem verveelt niet. Muziek van zestig jaar oud maar nog zo fris klinkend.
Afbeelding: Pictorial Press Ltd/ Alamy Stock Photo