Tiny Desk-battle

Ergens in 2011, YouTube stond nog in de kinderschoenen, ergerde NPR muziekredacteur Stephen Thompson zich aan de Dutch disease die zich blijkbaar tot aan South by Southwest heeft verspreid. Hij kon folkzangeres Laura Gibson niet fatsoenlijk horen en grapte dat ze eigenlijk gewoon in zijn kantoor zou moeten optreden. Precies een maand later was dat geregeld, nam hij het op en was het eerste Tiny Desk Concert een feit.

Het mooie aan de Tiny Desk Concerts is dat ze alle kanten op gaan. Verschillende muziekstijlen komen aan bod en iedereen lijkt ook mee te willen werken. Het meest bekeken concert is dat van Dua Lipa uit 2020, de teller staat op dit moment op 146 miljoen views.

Wij gaan niet voor Dua Lipa, Harry Styles of een andere grote der aarde. Want tussen al het moois zitten ook veel ondergewaardeerde pareltjes. Dus zet een pot koffie of thee, want voor deze battle heb je misschien wat langer de tijd nodig, en geniet van grote concerten in een klein kantoortje.

Keuze Patrick Schellen: Beirut (2011)

Geen in het oog springend liedje, wel een sterk geheel

Dit is eigenlijk best een gekke battle. Althans, zo heb ik het in elk geval geïnterpreteerd. Ik ben deze keer niet op zoek gegaan naar het mooiste liedje dat gespeeld is bij de Tiny Desk-optredens. Die zijn er volop geweest, maar vaak vond ik de uitvoering dan minder. Neem bijvoorbeeld Bloc Party met Banquet (Come on Tiny D!). Fantastisch liedje maar van deze versie krijg ik het minder warm. Of Wilco, als één van de weinige bands mochten ze twee keer langskomen. Het is de beste band die ik ooit live heb gezien maar zo op YouTube komen ze niet echt tot hun recht.

De insteek van een liedje als uitgangspunt werkte dus niet voor me. Toen kwam ik bij Beirut terecht. Een band waar ik af en toe iets van luister maar weinig nummers bij titel van herken. Laat staan dat ik erop zal stemmen voor de Snob 2000. Toch geven ze hier een weergaloos Tiny D-optreden. Het is nog niet de gimmick van zoveel mogelijk muzikanten in een krap hoekje proppen en ze hebben iets meer ruimte van de NPR-redactie gekregen. Dat komt de muziek ten goede! Als ik de setlist niet in de beschrijving zou zien zou ik geen idee hebben wat ze spelen, maar oh wat klinkt het goed!

Keuze Renate van Klinken: First Aid Kit (2012)

Americana uit Zweden

Nog nooit zoveel keuzestress gehad voor een battle. De veelzijdigheid van de Tiny Desk Concerten maken het vrijwel onmogelijk om tot een keuze te komen. Hoewel het niet mijn voornaamste muziekgenre is, ga ik bij vlagen goed op country- en Americana-muziek. Bijvoorbeeld van First Aid Kit. Twee Zweedse zussen met een heerlijk soms wat scherp stemgeluid, die vooral prachtig klinken in hun samenzang.

In dit Tiny Desk Concert zijn ze nog piepjong. Dat zie je, maar je hoort het niet als je alleen zou luisteren. Behalve misschien bij hun wat timide aankondigingen van het tweede en derde nummer. Het derde nummer, Emmylou, is voor mij het hoogtepunt van het concert. Ze schreven het toen ze 14 en 16 waren. Ik weet niet wat jij deed op die leeftijd maar in de incidentele liedjes die ik zelf schreef in mijn puberteit, kwam ik niet veel verder dan wat slechte metaforen voor hoe kut het leven en de wereld was.

Emmylou gaat over de relatie tussen Emmylou Harris en Gram Parsons, als ook die van Johnny en June (Carter) Cash. Over niet veel vragen in een relatie, behalve de magie van het samen zingen ervaren. En ja, misschien is dat net zo naïef als mijn slechte liedjes van destijds. Maar het is hoe dan ook prachtig.

Keuze Erwin Tijms: The xx (2013)

Tijdens een optreden bij Tiny Desk is het wel intiem

Het debuutalbum van The xx, xx, werd wel eens omschreven als een ‘nachtelijk album’. Niet alleen omdat het deels ‘s nachts was opgenomen, maar ook doordat het gebruik van stilte en de minimalistische stijl van de nummers het gevoel van de nacht opriepen. Dat geluid en gevoel was helaas lastig over te brengen tijdens concerten: de recensies van hun eerste tours waren niet positief. De bandleden stonden onhandig op het podium en de muziek kwam niet tot zijn recht.

Hun tweede album, Coexist, was al net zo’n prachtig album. Maar ook hier was kritiek op optredens, want probeer de intieme sfeer maar eens goed over te brengen. Enter de Tiny Desk: juist in zo’n kleine ruimte, zonder Jamie xx, dus met enkel zang, gitaar en bas lukt het wat mij betreft om de nummers nog intiemer te laten klinken dan op het album.

Ze spelen er twee nummers, die het thema van Coexist goed raakten. Allereerst Angels, over het gevoel dat je verliefd bent en iemand steeds beter leert kennen. Het nummer Sunset erna is de absolute tegenhanger daarvan. De verliefdheid en relatie zijn voorbij, de geliefden lijken complete vreemden geworden die elkaar negeren op straat. Hun optreden bij Tiny Desk laat horen waar de kracht van hun muziek ligt.

Keuze Gerlof du Bois: Daughter (2014)

Klein, kleiner, kleinst

In aanloop naar deze Battle weer eens uitgebreid in de Tiny Desk archieven gedoken – aanrader! Uit het brede spectrum gekozen voor een band waarvan ik iedere keer als ik dit optreden beluister denk: wat is dit toch eigenlijk mooi! De band is Daughter met als leadzangeres Elena Tonra.

De muziek van Daughter is eigenlijk al ‘Tiny’. Kleine driekoppige bezetting, ingetogen Indie Folk of Dream Pop. Tijdens dit optreden wordt het allemaal nog kwetsbaarder uitgevoerd. De dichtbij opnames geven je het gevoel dat je er letterlijk tussen staat (koptelefoon op!). Heerlijk akoestisch, en dat zijn wat mij betreft altijd de mooiste Tiny Desk uitvoeringen.

Het nummer Landfill maakt het allemaal nog eens extra kwetsbaar. Een echte break-up song met een tekst die zoiets zegt als ‘zet me maar bij het vuilnis en toch verlang ik naar je…’ Fijn dat ze bij de NPR hun bureau niet opruimen en dit soort opnames in hun archieven laten staan. Stiekem hoop ik dat er nog meer nummers tijdens deze set zijn opgenomen die een keer onder in een la gevonden worden!

Landfill is te beluister op 4:20, maar lekker in zijn geheel kijken/luisteren zeg ik.

Keuze Martijn Vet: Jason Isbell, Amanda Shires & Ashwin Wadekar (2017)

Auditie

Het mooie van een liveoptreden is dat er altijd iets op het spel staat. Je weet vooraf nooit of de artiest een beetje goedgehumeurd is. Misschien kom je erachter dat die ook maar een mens is en gaat er tijdens de show iets faliekant mis. Of misschien gebeurt er iets volkomen onverwachts wat je altijd bij zal blijven.

Het eerste Tiny Desk Concert van Jason Isbell heeft het allemaal. De man en zijn band zijn in opperbeste stemming, al lijkt sowieso iedereen die de kantoorpuinhoop betreedt spontaan in een lachebekje te transformeren. En ja, Isbell heeft even niet de juiste tekst paraat waardoor een nummer opnieuw moet worden ingezet.

Als klap op de vuurpijl nodigt hij iemand uit het publiek uit om gitaar te komen spelen. Iets wat hij als jonge artiest graag zelf had meegemaakt. De druk op Ashwin wordt lekker opgevoerd. “This is an audition and a rock show at once.”

Kortom, twintig uiterst vermakelijke minuten. En dan heb ik het nog niet eens over de muziek gehad.

Keuze Freek Janssen: Caroline Polachek (2023)

Op het puntje van mijn stoel

De aantrekkingskracht van Tiny Desk is dit: je hoort wie echt muziek kan maken. Je stript alle snuisterijen tierlantijnen weg, wat overblijft is zo klein en kwetsbaar, dat je het meteen hoort wat een artiest in huis heeft (of niet).

Mijn favoriete Tiny Desk-concerten zijn van de afleveringen waarin je muziek hoort die ‘op de plaat’ elektronisch (bijvoorbeeld Stromae) of overgeproduceerd (Billie Eilish) is, en dat je dan live erachter komt dat het ook akoestisch stand houdt. Misschien niet optimaal geformuleerd, maar je snapt wat ik bedoel.

Caroline Polachek is anders. Haar Tiny Desk-uitvoering van Pretty In Possible klinkt niet eens heel erg anders dan de studioversie. Maar hij is wel echt steengoed. En het werkt ook heel goed om het concert meteen te beginnen met het tadadata, tadadata. Ik zit meteen op het puntje van mijn stoel, elke luisterbeurt weer.

Keuze Jeroen Mirck: Waxahatchee (2024)

Twee vurige versies

Als ik research doe voor mijn muziekblogs kijk ik veel muziek op YouTube, vooral live-muziek. Zo krijgt een artiest of compositie beter vorm in mijn hoofd. Ook is het vaak gewoon veel leuker om een concertregistratie te delen in een blogpost dan de videoclip die velen al kennen. Tijdens die research op YouTube stuit ik vaak op Tiny Desk-optredens. Iemand waar ik veel naar zocht maar gek genoeg nog nooit over schreef is Waxahatchee. Dit project van singer-songwriter Katie Crutchfield (ook bekend van P.S. Eliot en Snocaps), niet te verwarren met haar zus Allison, kwam maar liefst drie keer langs bij NPR: in 2013 (net gedebuteerd, met lelijk haar), in 2020 (al was dat thuis vanwege corona) en in 2024.

Ik kan moeilijk kiezen tussen de optredens uit 2020 en 2024. Tijdens het corona-optreden is haar meesterwerk Saint-Cloud nog vers en vertolkt ze het intiem en rauw samen met Kevin Morby. Vier jaar later staat ze zelfverzekerd aan de NPR-desk met relatief veel publiek om zich heen en zien we een inmiddels gelouterde artiest. Tijdens beide sessies zingt ze Fire, een nummer dat er stevig in hakt vanwege de scherpe vocalen. In beide versies wil ik jullie deze persoonlijke favoriet niet onthouden. Of zoals ze zelf zingt: “I put on a good show for you.”

Keuze Marèse Peters: Billie Eilish (2024)

Ontroerend

Met haar Tiny Desk Concert geeft Billie Eilish mij elke keer weer kippenvel. Maar waarom is dit nou zo goed?

Het is ontroerend om te zien dat zelfs megapopster Billie Eilish zenuwachtig is voor een Tiny Desk-concert. Als kind keek ze al naar de intieme kantoorconcerten van publiekszender NPR, en droomde ze ervan om er ooit eentje te geven. In 2015 schoot haar carrière als een raket de lucht in. Kennelijk moest het tot 2024 duren voordat die droom werkelijkheid werd.

Ontdaan van al hun opsmuk en bombast zijn de liedjes van Billie en haar broer Finneas nog steeds ijzersterk. Billie heeft een fenomenale stembeheersing, en de emotionele lagen die onder al hun liedjes liggen, drijven nu nog makkelijker naar de oppervlakte. Zoals NPR zelf schrijft: “Saudade is a Portuguese word that can be roughly defined as a feeling of melancholy, nostalgia or yearning for something that is beloved but not present. There’s no perfect translation, but one of the closest English expressions of the word I’ve ever seen is Billie Eilish’s Tiny Desk performance.”

Opeengepakt op een paar vierkante meter: zo schrijven broer en zus al twintig jaar hun nummers. Tussen de vier muren van Billies slaapkamer. Ik vind het grappig om te bedenken dat ze zich op deze plek vast ook thuis hebben gevoeld.

Keuze Stefan Koopmanschap: Doechii (2024)

Hoe heb ik ooit kunnen denken “och ja, het zal wel”?

De eerste keer dat ik hoorde over Doechii was van mijn kinderen. Wat echt grappig is: Ooit probeerde ik hun goeie muziek bij te brengen, nu is het andersom. Ik checkte één of twee liedjes, werd niet direct gepakt. Nu kan ik me dat totaal niet meer voorstellen. Want toen ik later nog eens wat meer ging luisteren naar Doechii merkte ik hoe goed ze eigenlijk is.

En “hoe goed ze eigenlijk is” is daarbij best wel een understatement. Ze behoort wat mij betreft echt wel tot de groten der aarde inmiddels. Wat ik fantastisch vind is dat ze zo veel verschillende stijlen combineert. Ja, ze doet rap, maar ze doet ook soul, jazz, rock. En dat is nou precies wat in deze Tiny Desk enorm goed naar voren komt. Ze staat er met een volledig band met blazers, toetsen, drums, gitaren en zo enorm veel fantastische stemmen.

Doechii opent met Doechii-instant-classic Boom Bap, laat zien dat ze echt alles kan, en eindigt met misschien wel het sterkte nummer van de hele set: Black Girl Memoir, een al wat ouder nummer maar zo enorm goed. Hoe heb ik ooit kunnen denken “och ja, het zal wel”?

Keuze Tomas van Elteren: Clipse (2025)

Your last few words in my ear still ring

Wat hebben Pusha T, (No) Malice, Pharrell, Missy Elliot en Timbaland met elkaar te maken? De kenners van hiphop weten dat al deze artiesten uit Virginia komen. En bij de eerste noot van het nummer vernoemd naar de Amerikaanse staat voelde je al dat dit niet zomaar een Tiny Desk Concert zou worden. Clipse, het duo van de broers Pusha T en No Malice spitten alsof ze nog moeten bewijzen dat ze de beste zijn. Na drie nummers van de albums Lord Willin’ en Hell Hath No Fury, komen ze aan bij nieuwe tracks van Let God Sort Em Out, met als eerst het Grammy-winnende nummer Chains & Whips met Kendrick Lamar. Na een energievol optreden komen we aan bij The Birds Don’t Sing, een nummer over de laatste gesprekken die de broers hadden met hun ouders.

Lost in emotion, mama’s youngest. Tryna navigate life without my compass

Dit rapt Pusha T aan het begin van zijn verse. Hij rapt over hoe hij niet thuis zou zijn tijdens Thanksgiving, waar zijn moeder niet blij mee was omdat ze wist dat dit waarschijnlijk de laatste was die ze samen zouden kunnen doorbrengen. Helaas heeft ze dat niet gehaald, want ze overleed 10 November 2021.

The way you missed mama, I guess I should’ve known. Chivalry ain’t dead, you ain’t let her go alone.

Dit is een van de eerste bars van de verse van No Malice. Zijn vader overleed 12 maart 2022, ongeveer vier maanden nadat zijn moeder was overleden. Ze hadden beiden spijt dat ze uit elkaar waren gegaan, maar hij liet haar niet alleen gaan.

Keuze Leendert Douma: Oklou (2025)

Adembenemende klankkleur

Lang was ik fel tegenstander van autotune. Totdat vorig jaar Oklou op de proppen kwam met haar debuutalbum choke enough. Die belandde hoog in mijn persoonlijke Top 25 van 25. De hele plaat verzuipt in elektronica en autotune en dat is heerlijk! Het staat de liedjes niet in de weg. Integendeel, het versterkt ze juist tot hyperpop met een shoegaze-sausje. Het heeft er allemaal mee te maken dat de Franse singer-songwriter zo’n creatief muzikaal talent is. En ze kan zingen!

In oktober vorig jaar deed de jonge zangeres een Tiny Desk concert. De bedoeling van zo’n optreden is dat de muziek even helemaal anders wordt, meer stripped down. Het is een beetje de MTV Unplugged anno nu, maar in een veel leuker decor! Wat konden we hier van Oklou verwachten na al die elektronica? Nou, de zangeres regelde een achtkoppig koor en een pianist om de synthesizerpartijen uit te voeren. Ze bracht een akoestische gitaar mee, een fluit en een bijna twee meter lange marimba. En ze duwde de leden van het koor propjes papier, bubbeltjesplastic, aluminiumfolie en in het park gevonden takjes in de handen. Met z’n allen creëerden ze een alternatieve klankkleur voor de liedjes. Het effect is adembenemend!
Het hele optreden is indrukwekkend. Maar afsluiter Harvest Sky vormt het hoogtepunt, met een intro waarin ze voorleest uit het boek La nuit ravagée van Jean-Baptiste Del Amo, dat zich afspeelt in de jaren negentig rond een verlaten huis aan de rand van Toulouse en een wat gotisch atmosferische sfeer heeft. Daarna mag ze loos gaan op fluit en marimba. Het is wonderschoon.

Keuze Remco Smith: Tiana Major9 (2026)

De keuze is reuze

Wel tien of meer had ik kunnen kiezen. Keer op keer blijf ik hangen bij David Byrne, 73, met zijn zeer enthousiaste groep jonge en ontzettend gedisciplineerd spelende muzikanten, met zijn allen in dat kleine desk. IDLES, die voor mij vaak de net minder getalenteerde Fontaines D.C. leek maar die ik door hun optreden echt leerde kennen en waarderen. Of het prachtige, echt tranentrekkend mooie optreden van ANONHI and the Johnstons. Buddy Guy! Bijna 90 en daar nog, met petje spelend!

Wat misschien nog wel leuker is, zijn de (naar Europese begrippen) totaal onbekende zangers, zangeressen en bands. Tiny Desk is verslavend en als je eenmaal in het labyrint van de optredens zit, kom je er bijna niet meer uit. Uiteindelijk is het de voor mij onbekende Tiana Major9 geworden. In maart 2026 uitgebracht, ze heeft net een debuutplaat uit. Wat een stem, wat een heerlijke soul. Ergens halverwege Alicia Keys en Lauren Hill. Raye. Moderne soul. Een zeer geconcentreerde all-female band van maar liefst acht muzikanten. Wat ik bij Tiana echt mooi vind, is dat het voor haar overduidelijk een eer is dat zij daar mocht staan. Dan weet je hoe groot Tiny Desk is geworden.